|
|
|
AMBALAJ
TASARIMI
|
OLUKLU MUKAVVA
KUTULARIN TASARIMI
|
|
İyi ve doğru
tasarımı yapmak, her ambalaj tasarımcısının amacıdır. Ancak, herhangi
bir ambalajın iyi olarak nitelendirilebilmesi için,
görünüş, ağırlık, fiyat, kullanım kolaylığı, koruma gibi
faktörler göz önüne alınarak tasarlanmış olması
gerekir. Tasarımın iyi veya kötü olması değerlendirilirken
ambalajın üretiminden tüketici tarafından atılmasına kadar
geçen evrelerde yer alan üretici, pazarlamacı, ambalaj
üreticisi, dağıtıcısı, satıcısı ve tüketici açısından
farklı olarak ele aldığımızda; Üretici açısından; Ambarda
az yer tutan, hızlı dolumu sağlayan, malı tüketiciye,
üretildiği gibi ulaştırabilen ve en uygun fiyatlı olan,
Pazarlamacı açısından; malın satışını planlanandan daha
çok artıran, Ambalaj Üreticisi açısından; makina
parkına ve mevcut malzemeye uygun, kolay üretilebilen, Dağıtıcısı
açısından; malı en iyi koruyan, kullanımı kolay, depolanmaya
uygun olan, Satıcı açısından; satışı kolaylaştıran, kullanımı
isçilik gerektirmeyen, içindeki malı iyi koruyan ve
teshir eden, Tüketimi açısından; çekici,
içindeki ürünle ilgili gerekli bilgileri veren,
kullanma, depolama ve yok edilmesi kolay olan, ambalajlar iyi olarak
tanımlanırlar. Oluklu mukavva kutular, bilgisayarlarla veya geleneksel
seklide strüktürsel ve grafik olarak tasarlanırlar. Oluklu
mukavva tasarımını doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen
çeşitli faktörler vardır:
|
|
� Ürün
özellikleri ve paketlenecek miktar
� Oluklu mukavvanın yapısı
� Üretim olanakları
� Ambalaj standartları
� Dolum sekli
� Palet boyutları
� Depolama koşulları
� İklim şartları
� Taşımacılık kuralları
� Dağıtım zinciri koşulları, gibi faktörler kısıtlayıcı
� Hammadde
� Oluk cinsi
� Kutu tipi ve boyutları,gibi faktörler ise
seçilebilirlerdir.
|
 |
|
Tasarımcı;
ürünle, dağıtım sekliyle, pazarlama ile ilgili tüm
verileri değerlendirerek, beklentilere cevap verecek ambalajı
tasarlayan kişidir. Bilgisayarla veya geleneksel sekliyle, oluklu
mukavva kutuların tasarımı Tasarım Bölümü'nde yapılır.
Üretim öncesi seçilen malzeme ile, prototip
hazırlanır, grafik tasarım çalışmaları yapılır. Bilgisayar
Destekli Tasarım/ Bilgisayar Destekli Üretim (CAD/CAM)
kullanılıyor olması halinde, tasarım süresi kısalır ve
standartlaşır.
Üretilen yöntemlerine bağlı olarak, oluklu mukavva kutular;
Standard ve kalıplı olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar.
Standard Kutular
Boy x En x Yükseklik ölçülerine, dalga ve
kâğıt cinsine uygun katlama payları ilave edilerek
hesaplanabilen, kapak boyları değiştirilerek biçimsel olarak
farklılaştırılabilen kutulardır. Standard kutu levhaları, oluklu
makinesinden, oluklara dik gelen izleri (rilleri), boyuna ve enine
kesimi yapılarak çıkarlar. Bir sonraki işlemler dizisinde;
kutunun baskısı yapılır, oluklara paralel ril ve yarıkları yapılır,
ekleme kulağı ve kenar ıskartası kesilir ve varsa hava delikleri,
tutamakları kesilir.
Kalıplı Kutular
Düz veya silindirik kontrplak üzerine, ambalajın açık
sekline göre, çeşitli tipte kesme katlama bıçakları
yerleştirilerek hazırlanan kalıplarla kesilen; sonsuz biçimsel
esnekliğe sahip kutulardır. Avrupa'da kullanımları çok
yaygındır, ülkemizde de süratle artmaktadır. Kalıplı kutular,
Rotary die-cutter (silindirik kalıpla kesen) veya Flat bed die-cutter
(düz kalıpla kesen) makinalarla üretilirler.
|
Oluklu Mukavva Kutu
Tipleri
|
|
Oluklu mukavva kutu
tipleri FEFCO tarafından Uluslararası Mukavva Kutu kodu baslıgı altında
yayınlanmıştır.
Kesikli Tip Kutu
(Slotted Type); Tek parçalı, yan, alt ve üst
birleştirme yerleri, tutkal ile yapıştırılabilen veya bant ya da
dikişle birleştirilebilen kutulardır.
Teleskopik Tip Kutu
(Telescope Type); Birden fazla parçalı olup, bir ana kutu
ve buna geçirilen kapak kutuyu içerir.
Katlamalı Tip Kutu
(Folder Type); Genellikle tek parçalıdır. Kutunun tabanı,
kapak ve duvarları birleştirilerek sekil verilir. Tutma yerleri,
kilitleme kulakları ve teshir amaçlı kutular bu tip dizayn ile
birleştirilerek oluşturulabilir.
Sürgülü
Tip Kutu (Slide Type); Biri diğeri içinde değişik
yönlerde kayabilen parçalardan oluşmuştur. Bu grup, diğer
kutular için dış kılıf olarak kullanılabilen kutuları da kapsar.
Sağlam Kutu Tipi
(Rigid Type); Bir ara gövde ve iki ayrı uç
parçasından meydana gelmiştir. Kullanımdan önce bunlar
dikiş veya benzeri bir işlemle birleştirilir.
Kendinden Kurulu
Kutu Tipi (Self Erecting Cases); Bir parça halinde olup,
kutu üreticisi tarafından önceden yapıştırılmış olduğu
için, düz olarak taşınmakla beraber basit bir işlemle
kullanıma hazır duruma getirilebilir.
İç Bölme
Parçaları (Interior Fitments); Bunlar, separatör,
sıkıstırma elemanı ve diğer bölme parçalarını ihtiva
ederler.
Kullanımlarına bağlı olarak ambalajlar iki ana gruba ayrılırlar:
Dağıtım Ambalajları;
paketledikleri malı, üreticiden tüketiciye ulaştırana dek bir
arada tutar,
korur, doğalar ve tanıtırlar.
Tüketici
Ambalajları; dağıtım ambalajı özelliklerine ek olarak,
perakende satışa uygun miktarda paketlenmiş malın, sessiz
satıcısıdırlar. Basit görünümlerine karsın, oluklu
mukavva
kutular, bu fonksiyonların tamamını yerine getirebilecek
güçlü strüktüre ve özelliklere
sahiptirler.
|
Oluklu Mukavva Kutu
Kusurları
|
Oluklu mukavva kutu kusurlarını kritik
kusurlar, önemli kusurlar ve ikinci derece önemli kusurlar
olmak üzere üç sınıfa ayıkmak
mümkündür. Kutunun içindekileri koruma
fonksiyonunu engelleyen kusuculara kritik kusurlar denir. Alt /
Üst tabakanın yapışma noksanlığı, boyut hatası, belirlenen en az
ağırlığın altında ağırlık, alt / üst ve ara kâğıt
gramajlarının istenenden düşük olması, yan dikisin zayıf
olması kritik kusurlardır.
Kutunun performansını azaltan,
depolama ve tasıma sırasında kutunun fonksiyonunu engellemeyen, ancak
baskı altında kullanılamaz hale gelmesine neden olan kusurlara
önemli kusurlar denir. Yan dikisin yeteri kadar sağlam olmaması
(noksan yapıştırıcı veya noksan dikiş), kesimlerin kenarlara kayacak
şekilde derin olması, dış kapakların aralarındaki açıklığın 5
mm.den fazla olması, hatalı izler ve çok yüksek veya
düşük nem miktarı önemli kusurlardır. Kutunun işlevini
etkilemeyen, ancak görünüşü bozan kusurlara ise
ikinci derece önemli kusurlar denir. Kaba kesim, kötü
baskıya neden olacak şekilde oluk izlerinin belli olması, dış lider
tabakasında görülen leke ve kirler ve kötü baskı
ikinci derece önemli kusurlardır
|
|
|